{"id":13946,"date":"2024-09-27T08:19:49","date_gmt":"2024-09-27T06:19:49","guid":{"rendered":"http:\/\/zsht.pl\/strona\/?p=13946"},"modified":"2024-09-27T13:15:59","modified_gmt":"2024-09-27T11:15:59","slug":"stulecie-smierci-patrona-szkoly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zsht.pl\/strona\/index.php\/2024\/09\/27\/stulecie-smierci-patrona-szkoly\/","title":{"rendered":"Stulecie \u015amierci Patrona Szko\u0142y"},"content":{"rendered":"<p>3-ciego pa\u017adziernika tego roku mija 100 lat od \u015bmierci patrona naszej szko\u0142y hrabiego W\u0142adys\u0142awa Zamoyskiego. Wspomniany patriota nie urodzi\u0142 si\u0119 w Polsce: przyszed\u0142 na \u015bwiat 18 listopada 1853 roku w Pary\u017cu. W jego \u017cy\u0142ach p\u0142yn\u0119\u0142a jednak polska, b\u0142\u0119kitna krew. Pochodzi\u0142 z arystokratycznego rodu (ojciec \u2013 genera\u0142 W\u0142adys\u0142aw Zamoyski, matka \u2013 Jadwiga z rodu Dzia\u0142y\u0144skich, c\u00f3rka Tytusa Dzia\u0142y\u0144skiego), kt\u00f3ry wyznawa\u0142 idee patriotyzmu, kultu tradycji i religijno\u015bci. \u017bycie hrabiego \u015bci\u015ble powi\u0105zane jest z losem rejon\u00f3w podhala\u0144skich.\u00a0 Wychowanie W\u0142adys\u0142awa nale\u017ca\u0142o g\u0142\u00f3wnie do matki. Jadwiga Dzia\u0142y\u0144ska, bardzo inteligentna osoba, kt\u00f3ra anga\u017cowa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w dzia\u0142alno\u015b\u0107 m\u0119\u017ca, skrupulatnie wybra\u0142a spos\u00f3b na rozwijanie syna. Rodzina Zamoyskich cz\u0119sto odwiedza\u0142a ziemie Wielkopolski i Galicji. Matka po\u015bwi\u0119ca\u0142a wiele czasu na edukowanie i wychowywanie swych dzieci, kt\u00f3re uczy\u0142y si\u0119 matematyki, j\u0119zyka polskiego, greki, historii i geografii kraju ojczystego oraz s\u0142ucha\u0142y fragment\u00f3w Pisma \u015awi\u0119tego. Zamoyscy przyk\u0142adali te\u017c wag\u0119 do wychowania fizycznego, kt\u00f3re stanowi\u0142o wa\u017cny element kszta\u0142towania ich dzieci. W wieku niespe\u0142na dziesi\u0119ciu lat W\u0142adys\u0142aw rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w Lyc\u00e9e Imp\u00e9rial Charlemagne. Jako ucze\u0144 nie wykazywa\u0142 ponadprzeci\u0119tnych zdolno\u015bci, szko\u0142\u0119 jednak uko\u0144czy\u0142. Ojciec W\u0142adys\u0142awa zmar\u0142 w 1868. Nie mog\u0105c dosta\u0107 si\u0119 na studia wy\u017cszego stopnia, co nakazywa\u0142a wola zmar\u0142ego ojca,<br \/>\nna pocz\u0105tku 1875 roku zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 dobrowolnie do armii francuskiej, gdzie dos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 stopnia podporucznika. W kolejnych latach podr\u00f3\u017cowa\u0142. W 1879 roku na zaproszenie Komisji Francuskiej wyjecha\u0142 do Australii na Wystaw\u0119 Powszechn\u0105 w Sydney. Podr\u00f3\u017cowa\u0142 w g\u0142\u0105b kraju, pop\u0142yn\u0105\u0142 tak\u017ce na Tasmani\u0119. Zawi\u0105zywa\u0142 znajomo\u015bci z naukowcami, rozkocha\u0142 si\u0119 w naturze. Przebywaj\u0105c w Wielkopolsce, hrabia rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczno-gospodarcz\u0105 (m.in. wykupywanie maj\u0105tk\u00f3w polskich zagro\u017conych przej\u0119ciem przez Niemcy; wspieranie tworzonej przez matk\u0119 Szko\u0142y Domowej Pracy Kobiet). Kiedy nasta\u0142y rugi pruskie, w 1885 roku hrabia Zamoyski wraz z matk\u0105 i siostr\u0105 zmuszeni byli opu\u015bci\u0107 K\u00f3rnik. Dla ca\u0142ej rodziny by\u0142 to okres destabilizacji. Przebywali najcz\u0119\u015bciej w Pary\u017cu, na Spiszu i w Galicji. Osoby, kt\u00f3re zna\u0142y sytuacj\u0119 Zamoyskiego oraz jego umiej\u0119tno\u015bci i spo\u0142eczne zaanga\u017cowanie, zacz\u0119\u0142y sk\u0142ada\u0107 mu propozycje udzia\u0142u w maj\u0105cej si\u0119 odby\u0107 licytacji ziem zakopia\u0144skich, zdewastowanych przez poprzednich w\u0142a\u015bcicieli przez uprawianie intensywnej gospodarki le\u015bnej.<br \/>\nZakopane stawa\u0142o si\u0119 poma\u0142u miejscowo\u015bci\u0105 uzdrowiskow\u0105, kt\u00f3rej los le\u017ca\u0142 na sercu r\u00f3wnie\u017c przybywaj\u0105cych tu licznie artyst\u00f3w. Licytacja, kt\u00f3ra w du\u017cej mierze decydowa\u0142a o dalszym losie ziem zakopia\u0144skich, mia\u0142a miejsce w Nowym S\u0105czu 9 maja 1889 roku. Przedstawiciel hrabiego W\u0142adys\u0142awa Zamoyskiego, przebijaj\u0105c stawk\u0119 konkurent\u00f3w ka\u017cdorazowo o jednego centa, spektakularnie wygra\u0142 licytacj\u0119. Od tego czasu dzia\u0142alno\u015b\u0107 hrabiego bardzo powa\u017cnie ingerowa\u0142a w losy Podhala. Sprzyjaj\u0105c gospodarce le\u015bnej i spo\u0142ecze\u0144stwu, Zamoyski mocno wpisa\u0142 si\u0119 w list\u0119 zas\u0142ug dla Zakopanego. W 1902 roku, w s\u0105dzie mi\u0119dzynarodowym w Grazu, uzyska\u0142 wyrok w\u0142\u0105czaj\u0105cy okolice Morskiego Oka w granice ziem polskich i ko\u0144cz\u0105cy sp\u00f3r o ziemie tatrza\u0144skie. Dzi\u0119ki staraniom Zamoyskiego powsta\u0142y linia kolejowa Chab\u00f3wka \u2013 Zakopane i szosa do Zakopanego. Ponadto, W\u0142adys\u0142aw by\u0142 m.in. prezesem Instytucji Czci i Chleba, cz\u0142onkiem-za\u0142o\u017cycielem Polskiego Towarzystwa Literacko-Artystycznego oraz wsp\u00f3\u0142pracownikiem prowadzonego przez siostr\u0119 Mari\u0119 stowarzyszenia pomocy polskim emigrantom we Francji Opieka Polska. Hrabia Zamoyski nigdy nie za\u0142o\u017cy\u0142 rodziny. Sw\u00f3j maj\u0105tek przekaza\u0142 narodowi polskiemu, zak\u0142adaj\u0105c fundacj\u0119 Zak\u0142ady K\u00f3rnickie. Za swoje zas\u0142ugi zosta\u0142 po\u015bmiertnie odznaczony Wst\u0119g\u0105 Orderu Odrodzenia Polski. W Zakopanem, na skrzy\u017cowaniu Krup\u00f3wek z Alejami 3 Maja, stoi pomnik hrabiego.<br \/>\nOpracowa\u0142a Katarzyna G\u0142\u00f3d<\/p>\n<p>W\u0142adys\u0142aw hrabia Zamoyski 1853-1924<\/p>\n<style type=\"text\/css\">\r\n\t#foogallery-gallery-13944 .fg-image {\r\n        width: 150px;\r\n    }\r\n<\/style>\r\n\t\t\t\t<div class=\"foogallery foogallery-container foogallery-default foogallery-lightbox-foobox fg-gutter-10 fg-center fg-default fg-light fg-border-thin fg-shadow-outline fg-loading-default fg-loaded-fade-in fg-caption-hover fg-hover-fade fg-hover-zoom fg-ready\" id=\"foogallery-gallery-13944\" data-foogallery=\"{&quot;item&quot;:{&quot;showCaptionTitle&quot;:true,&quot;showCaptionDescription&quot;:true},&quot;lazy&quot;:true}\" >\r\n\t<div class=\"fg-item fg-type-image fg-idle\"><figure class=\"fg-item-inner\"><a href=\"https:\/\/zsht.pl\/strona\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/img28.jpg\" data-attachment-id=\"13945\" class=\"fg-thumb\"><span class=\"fg-image-wrap\"><img width=\"150\" height=\"150\" class=\"skip-lazy fg-image\" data-src-fg=\"https:\/\/zsht.pl\/strona\/wp-content\/uploads\/cache\/2024\/09\/img28\/3496248305.jpg\" src=\"data:image\/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D%22http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg%22%20width%3D%22150%22%20height%3D%22150%22%20viewBox%3D%220%200%20150%20150%22%3E%3C%2Fsvg%3E\" loading=\"eager\"><\/span><span class=\"fg-image-overlay\"><\/span><\/a><figcaption class=\"fg-caption\"><div class=\"fg-caption-inner\"><\/div><\/figcaption><\/figure><div class=\"fg-loader\"><\/div><\/div><\/div>\r\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>3-ciego pa\u017adziernika tego roku mija 100 lat od \u015bmierci patrona naszej szko\u0142y hrabiego W\u0142adys\u0142awa Zamoyskiego. Wspomniany patriota nie urodzi\u0142 si\u0119 w Polsce: przyszed\u0142 na \u015bwiat 18 listopada 1853 roku w Pary\u017cu. W jego \u017cy\u0142ach p\u0142yn\u0119\u0142a jednak polska, b\u0142\u0119kitna krew. Pochodzi\u0142<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":13945,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zsht.pl\/strona\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13946"}],"collection":[{"href":"https:\/\/zsht.pl\/strona\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zsht.pl\/strona\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zsht.pl\/strona\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zsht.pl\/strona\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13946"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/zsht.pl\/strona\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13946\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13956,"href":"https:\/\/zsht.pl\/strona\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13946\/revisions\/13956"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zsht.pl\/strona\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zsht.pl\/strona\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zsht.pl\/strona\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zsht.pl\/strona\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}